Login
OR
Don't worry. We'll fix this for you!
विशेषण हे शब्द ज्यांचा उपयोग नाम (noun) किंवा सर्वनाम (pronoun) यांचे प्रकार, अवस्था, आणि त्यांचे गुणधर्म दर्शविण्यास केला जातो, तो शब्द विशेषण म्हणतात. उदाहरणार्थ, "सुंदर फुलं", "मोठा माणूस" या वाक्यात "सुंदर" आणि "मोठा" हे विशेषण आहेत ज्यामुळे फुलं आणि माणसाची विशेषता समजते.
विशेषणाचा मुख्य उद्देश नाव किंवा सर्वनामांच्या वैशिष्ट्यांना स्पष्ट करणे हा असतो. हे शब्द एखाद्या वस्तूची, व्यक्तीची, स्थानाची किंवा कालाची माहिती अधिक स्पष्ट करतात.
विशेषणांचे प्रकार समजून घेताना त्यांचे गुणवत्तात्मक (Qualitative), परिमाणात्मक (Quantitative), आणि संख्या दर्शविणारे (Numerical) वर्गीकरण महत्वाचे असते. त्यांमुळे आपण भाषिक अभिव्यक्ती अधिक सुसुत्री आणि प्रभावी करू शकतो.
| प्रकार | स्पष्टीकरण | उदाहरण |
|---|---|---|
| गुणविषयक विशेषण | मालमत्तेच्या गुणवत्तांचा वर्णन करणारे विशेषण | सुंदर, छान, लांबट, आरसा |
| परिमाणविशेषण | मात्रा, आकार, प्रमाण यांचे दर्शक विशेषण | मोठा, लहान, जास्त, कमी |
| संख्या विशेषण | निर्दिष्ट संख्या किंवा क्रम दर्शविणारे विशेषण | पहिला, दुसरा, तीन, काही |
"मोठा घोडा" - येथे "मोठा" हा परिमाणविशेषण आहे जो घोड्याचा आकार स्पष्ट करतो.
"सुंदर माणूस" - येथे "सुंदर" हा गुणविषयक विशेषण आहे जो व्यक्तीची सुंदरता सांगतो.
"पहिला विद्यार्थी" - येथे "पहिला" हा संख्या विशेषण आहे जो क्रम दर्शवितो.
विशेषणाने विशिष्ट नामाच्या विभक्तीनुसार आपला रूप बदलते. उदाहरणार्थ, "मोठा माणूस" (पुरुषवाचक) आणि "मोठी मुलगी" (स्त्रीवाचक). त्यामुळे विशेषणाचा वाचक लिंग (gender) व अनेकता (number) यानुसार बदल होतो.
graph TD A[विशेषण] --> B[संधि] A --> C[समास] A --> D[विभक्ती]
विशेषणाचा वापर करताना संधी, समास आणि विभक्ती यांचे नियम महत्त्वाचे असतात. त्यामुळे विशेषणाचा योग्य उपयोग करून भाषा अधिक सुंदर व शुद्ध होते.
Step 1: वाक्यातील सर्व शब्द पाहा - ती, छान, मुलगी, शाळेत, जाते.
Step 2:'मुलगी' हे नाम आहे.
Step 3: 'छान' हा शब्द 'मुलगी' चे स्वरूप दाखवतो, म्हणजे विशेषण आहे.
Answer: "छान" हा विशेषण आहे.
Step 1: "मोठा घर" - 'मोठा' म्हणजे आकाराचा संकेत, परिमाणविशेषण.
Step 2: "तीन विद्यार्थी" - 'तीन' ही संख्या दर्शवते, संख्या विशेषण.
Step 3: "सुंदर फुल" - 'सुंदर' हा गुणवत्तेचा दर्शक, गुणविषयक विशेषण.
Answer: मोठा - परिमाणविशेषण, तीन - संख्या विशेषण, सुंदर - गुणविषयक विशेषण.
Step 1: सूर्याबद्दल विशेषण मांडणे आवश्यक आहे.
Step 2: सूर्य स्वभावाने तेजस्वी (उज्ज्वल) आणि मोठा आहे.
Step 3: "सूर्य तेजस्वी उगवतो." योग्य आहे.
Answer: तेजस्वी
Step 1: 'मोठा' पुरुषलिंग एकवचन आहे.
Step 2: स्त्रीलिंग एकवचनासाठी 'मोठी' होईल.
Answer: मोठा -> मोठी
Step 1: (1) "सुंदर" योग्य गुणविषयक विशेषण आहे.
Step 2: (2) "तीन" संख्या विशेषण, 'दिवसांत' क्रियापदांशी संबधित आहे, परंतु येथे काळ दर्शविते, त्यामुळे स्थळ/काल दर्शक विशेषण नाही, परंतु काहीशी चूक नाही.
Step 3: (3) "मोठे नदी किनारा" मध्ये "मोठे" हा विशेषण नदीसाठी नाही, ज्ञात असल्याने 'मोठ्या' असेल तर योग्य. ("मोठ्या नदीचा किनारा सुंदर आहे." असावे.)
Step 4: (4) "पहिला चंद्र" योग्य आहे कारण "पहिला" क्रम दर्शवतो.
Answer: (3) चूक आहे कारण "मोठे" म्हणावेसे वाटते पण 'नदी' स्त्रीलिंगी आणि "मोठा" चे स्त्रीलिंग एकवचन "मोठी" असते. यासाठी योग्य वाक्य: "मोठ्या नदीचा किनारा सुंदर आहे."
When to use: वाक्यातून विशेषण पटकन ओळखायचे असेल तर.
When to use: विशेषणांचे प्रकार वेगाने ओळखायचे असतील किंवा परीक्षा तयारी करताना.
When to use: अनेक वाक्यांशांमध्ये विशेषण बदलताना चुका टाळण्यासाठी.
When to use: स्पर्धात्मक परीक्षांतील व्याकरण प्रश्न सोडवताना.
Progress tracking is paywalled — subscribe to mark subtopics as understood and save your streak.
Go to practice →
Your Score
Your Rank
| Rank | Name | Score |
|---|
